{"id":988,"date":"2012-06-10T07:53:33","date_gmt":"2012-06-10T07:53:33","guid":{"rendered":"http:\/\/www.wolof-online.com\/?p=988"},"modified":"2012-10-10T06:20:18","modified_gmt":"2012-10-10T06:20:18","slug":"xasida-serin-tuuba-ci-wolof","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wolof-online.com\/?p=988","title":{"rendered":"Xasida S\u00ebri\u00f1 Tuuba ci Wolof"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/www.wolof-online.com\/wp-content\/uploads\/2012\/06\/serigne_touba_qasida_hint_600.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-995\" title=\"serigne_touba_qasida_hint_600\" src=\"http:\/\/www.wolof-online.com\/wp-content\/uploads\/2012\/06\/serigne_touba_qasida_hint_600.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" height=\"326\" srcset=\"https:\/\/www.wolof-online.com\/wp-content\/uploads\/2012\/06\/serigne_touba_qasida_hint_600.jpg 600w, https:\/\/www.wolof-online.com\/wp-content\/uploads\/2012\/06\/serigne_touba_qasida_hint_600-300x163.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/a><\/p>\n<blockquote><p>Taaliif wii nag lu \u00f1u barkeel la ci nj\u00eblb\u00e9en gi ba ca dayo ba.<br \/>\nMoom nag ki waxoon bayit wu nj\u00ebkk wi \u2013yal na\u00f1u ko dolli ag b\u00ebbb (x\u00e9ewal) \u2013 am na ba tay weneen bayit wu yor maanaa mii, mu ciy nos woy, maanaam waxi s\u00ebri\u00f1am ji, wax jooju mooy jii :<br \/>\n<strong>nguurug neen waxtu rekk la, nguurug d\u00ebgg nag day w\u00e9y ba yawmal-xiyaam.<\/strong><br \/>\nWoy waa ngii :<br \/>\nd\u00ebgg day sax, neen nag bu kawe woon it day mujj naaxsaay, mujj suufe.<br \/>\nMaa ngi t\u00e0mbali samay wax ak j\u00ebf ci turu Y\u00e0lla miy kiy Boroom y\u00ebrmande ju yaa ji ci adduna ak ja mu \u00f1u jagleele ji ca allaaxiraa<\/p><\/blockquote>\n<p><strong>Ubbite gi<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Kii di doomi s\u00ebri\u00f1am ji dul s\u00e0nt ci boppam lu dul turam wu tedd wa Muhammad,<br \/>\n&#8211; Kii de mi ngi sant Y\u00e0lla (t.m) mi suturaal ay ayibam te taxawu ko te dimbali ko.<\/p>\n<p>Tudd naa sellam ga moom de Boroom bu tedd la bob may na ma lu waral ma koy s\u00e0nt.<br \/>\nMoom de mooy ki def ay teggin yu raf muy luy l\u00e0q ag reer ak judd bu \u00f1aaw (bonu askan).<br \/>\nMooy ki jagleel boroom xam-xam yeek teggin, mooy ki l\u00e9en jagleel ab yool akug jam-jub (def la jub).<\/p>\n<p>X\u00e9ewal ak mucc gu kawe na\u00f1u sottiku ca ka y\u00e9egoon ca Alburaax (Yonnant bi).<br \/>\nKooku mooy su\u00f1u s\u00e0ng biy woote j\u00ebme ci Aji-bind ji (ki s\u00e0kk mbindeef yi), defe ko nag ci g\u00ebn jaa rafeti teggin yi .<br \/>\nKooku mooy Muhammad ak \u00f1o\u00f1am \u00f1i di woroomug raw ak saabaam yi l\u00e0q ng\u00ebn\u00e9elul Aji-des ji (Y\u00e0lla mi fi dul jug)<br \/>\n\u00d1oom saaba yooyu de saxaloon na\u00f1u ag laa-biire ci lu dul \u03b7aayoo , ndaxte da\u00f1oo toroxaloon seeni bakkan ba far leen moom.<br \/>\nS\u00e0nkoon na\u00f1u seeni alal cig joxe ci lu dul ngistal mbaa naafeq.<br \/>\n\u00d1u sukkandiku woon ci Aji-jari\u00f1 (Y\u00e0lla) jiy Aji-w\u00ebrs\u00ebgale, ngir ag wakkiirlu ci moom ci mbooleem w\u00ebrs\u00ebg yi.<br \/>\n\u00d1oom de da\u00f1oo boyoon j\u00ebm alaaxlenniraa ngir ne da\u00f1oo fase woon wujj wa (adduna).<br \/>\nMasu\u00f1oo b\u00e0yyi lenn ndigal lu juge ci Aji-settantal ji (kiy def mbir yi di Yalla) kiy Aji-bind ji.<\/p>\n<p>\u00d1oom de &#8211; ci saffanub \u00f1uy b\u00e0yyi ndigal yi &#8211; da\u00f1u ciy sax \u00e0nd ceek b\u00e0nneex, ndaxte koomum ja yi du tax \u00f1u koy f\u00e0tte (alal ji<br \/>\n\u00f1uy j\u00eble ci marse yi du\u00f1u tax \u00f1uy f\u00e0tte ndigali su\u00f1u boroom yi) .<br \/>\nWu\u00f1\u00f1i woon na\u00f1u l\u00ebnd\u00ebm-l\u00ebnd\u00ebmi gox yi ci xam-xam ak j\u00ebf ak d\u00ebppoo.<br \/>\nNdaw \u00f1u di s\u00e0ng yu \u00f1aw ! \u00f1oom de la neexoon ca cafka ga j\u00ebl na\u00f1u ko.<br \/>\nYal na ng\u00ebr\u00ebm &#8211; lol di naa ci dajeek \u00ebl\u00ebg ka l\u00e0q cang gu joyu ga \u2013 sottiku ci seen kaw .<br \/>\nKooka mooy Muhammad, yal na ko Aji-des ji sotti ay x\u00e9ewal ak mucc mook \u00f1o\u00f1am ak saabaam yi di ay ndab yuy duy xam-xam aki xeewal aki hikam.<br \/>\n<strong>Li waral xasida gi<\/strong><br \/>\nMan dey tay damaa \u00f1\u00ebw ngir wuyyu lenn ci murid yi di woroomi tuub (\u00f1iy tuub ak a j\u00e9ggalu seen boroom).<br \/>\n\u00d1oom de da\u00f1oo s\u00e0kku woon \u00f1u defal leen woy wuy j\u00e0ngale ay teggin, ngir \u00f1u s\u00e0kkoo ciy teggin, te loolu wart\u00e9ef la .<br \/>\nNdax kat k\u00e9pp ku b\u00ebgg a topp Yonnant bi te tegoo ko ciy teggin dees na ko xa\u00f1 ag texe akug jari\u00f1u.<br \/>\nMoom teggin de &#8211; ci \u00e0dduna ak allaaxiraa \u2013 mooy g\u00ebn ji nd\u00e0mb tey g\u00ebn ji lu ku tedd di tedde. Ndaxte mooy leeral ab xol tey<br \/>\njegeele \u00e0jjana.Dina waral say d\u00ebkkandoo di la t\u00e0gg te dina sooreel it sawara.<br \/>\nMa daal di jug ngir s\u00e0kku gi \u00f1u ko s\u00e0kku woon ci man, gaawantu, toontu leen, di ci s\u00e0kku nag ab yool ak ng\u00ebr\u00ebm.<br \/>\nMoom nag, du lu dul j\u00ebl la Walliya wa tuddoon Dal-Haaji wesaroon, manaam la mu bindoon te woyu ko, maanaam defu ko woon ay bayit, def ko ay woy, di \u00f1aan ci def gi Y\u00e0lla fajal ma samay aajo<br \/>\n<strong>Lu tax ma taamu ko ?<\/strong><br \/>\nNdax dafa boole \u2013 ba noppi g\u00e0ttal ko \u2013 li \u00ebpp ci li taalifkat yu nj\u00ebkk ya bindoon cig t\u00e0qale.<br \/>\n<strong>L\u00e9pp loo gis mu neew te doy moo g\u00ebn lu bari te sonle.<\/strong><br \/>\nDef naa ko nag woy wu ami njari\u00f1, ci baaxug Y\u00e0lla mi dige ci Alxuraan ne dana aar \u00f1i g\u00ebm. Ndax Y\u00e0lla may ma ci ng\u00ebr\u00ebm ak<br \/>\nk\u00f3olute ak nj\u00e9ggal ca bisub nj\u00e0qare ba.<br \/>\nKon kat y\u00e9en s\u00e0kkukati xam-xam yi maa ngi leen di d\u00e9nk te dellu di leen d\u00e9nk te di leen xiirtal ci toontu bii (t\u00e9ere Nahju bii).<\/p>\n<p>Ndax kat yor na ci ay jikko aki teggin lol. Bu ngeen ci t\u00ebnkoo, dina leen wommat j\u00ebme leen ca jub ga.<br \/>\nAy gindee ngi ci aki jari\u00f1 yoy boroomug nammeel (ab murid) du ci yoqat mukk. Kuy door a dal ak kaa\u03b7f\u00f3oree yam ciy njari\u00f1am ,<br \/>\naw yiiwam it du jeex mukk.<br \/>\nNdaxte ni \u00f1uy \u00e0gge ci g\u00ebn-jaa rafeti jikko yi. mi ngi ci ak ca (lu baax) la \u00f1uy m\u00e9b\u00ebt.<br \/>\nMaa ngi ko tudde: Nahju Qadaa Al Haaji ci g\u00f3ob mbayum su\u00f1u s\u00ebri\u00f1 bii di Dal-Haaj.<br \/>\nMaa ngi \u00f1aan Y\u00e0lla mu nangu ko ca baaxam ga te \u00e0ggale ligg\u00e9ey bi. Di ko \u00f1aan it mu mel ne turam wi, ba ki koy j\u00e0ng ay mbiram<br \/>\nman cee y\u00e9weene ngir mu texe.<br \/>\nTe mu musal ma ci ngistal ak aaw (naw sa j\u00ebf) ci barkeeb Yonnant biy boroom Liwaaul Hamdi ak yu dul \u00f1oom \u00f1aar ci caay-caay yi (bon-bon yi) te mu may ma ay ng\u00ebn\u00e9el.<br \/>\nTe mu musal ma (t.s) ba f\u00e0wwu ci ayuw ibliis mii nga xam ne dafa f\u00e9tt\u00e9erlu .<br \/>\nTe mu musal ma ci ayu li mu bind ci suuf si, ak li mu bind ci asamaan si ak li nekk ci seen diggante \u00f1oom \u00f1aar.<br \/>\nTe mu may ma ma topp ci sunnas Yonnant bi (j.m) miy g\u00ebn-ji mbind\u00e9ef , miy ku \u00f1u ramuloo, miy ku \u00f1u topp.<br \/>\nGinnaaw bi ma jullee ci moom te s\u00eblm\u00ebl ci, ak \u00f1o\u00f1am aki saabaam ci anam gu dul dog.<br \/>\nFii nag mooy fi tarjumaani t\u00e9ere bi yam, kon leegi nanu jublu ci indil leen teggin yi.<br \/>\n<strong>Ndoorte li<\/strong><br \/>\nNgir woy nos lii di wesaru Seex Ahmadu &#8211; mii di ku g\u00e9eju ci xam-xam \u2013 maa ngi naan :<br \/>\nYeen mbooleem way s\u00e0kku yi xam-xam d\u00e9glu leen sama laabiire gii di leen t\u00e0qaleek ag texeedi.<br \/>\nMu di laabiire gog da\u00f1u leen koo j\u00ebme ngir j\u00ebmmi Y\u00e0lla rekk, muy yee nag j\u00e9pp aji-xellu ak ku jamuj(f\u00e0tte) :<br \/>\n<strong>Yoonu teggin de mooy y\u00ebr\u00ebm ndaw, ni ko baayam di y\u00ebr\u00ebme ak ndayam te weg mag ak def sa moroom ni sa bopp ngir j\u00ebmmi Y\u00e0lla mi nekk ca aras.<br \/>\nXamal ni teggin de mooy taarub boroom xam-xam ak ku koy s\u00e0kku, mooy it takkaayi aji-xellu ak ku lewet, mooy njobbaxtalu jikko yi, ku ko takkaayoowul yoq\u00e9el na, \u00f1\u00e0kk na ay takkaay te neenal, dana mujj di ku Ki bind ba\u00f1 ak \u00f1i mu bind &#8211; Y\u00e0lla aki mbind\u00e9efam. K\u00e9pp ku ko gis ba\u00f1 ko te s\u00e0nj ko (mere ko), k\u00e9pp ku toog ak moom am ci moom ag yoqat akug doyal.<br \/>\n<\/strong>Bokk na ciy teggin ngay laabiire koo gis ca la nga gis ne ag jubam a nga ca, te ngay ba\u00f1 a yayale sa bopp jenn \u00e0q ci kenn, te<br \/>\nnga jort it ne yayoowoo ci kenn mu lay m\u00e0ggal ci lenn.<br \/>\nLoolu nag mooy li mu junj ci waxam jii :<br \/>\n<strong>Na ngay y\u00ebr\u00ebm gone<\/strong><br \/>\nNa ngay y\u00ebr\u00ebm gone, rikk bu ko n\u00ebbbal benn yoon genn laabiire gu aw yiiwam nekk. Deel weg mag,doonte da di ku doyadi te<br \/>\nxeebu. Bokk na ci ay teggin nga ba\u00f1 a jort ne yayoo nga jenn \u00e0q ci kenn ku mu man a doon. Te nga ba\u00f1 a seentu genn m\u00e0ggal<br \/>\nmbaa wormaal mu j\u00f3ge ci kenn, kook man nay mer sax ci m\u00e0ggal gi mu lay m\u00e0ggal.<br \/>\n<em>Yaw daal jortal ne teggin yepp ci yaw la war a bawoo, bu leen seentu mukk ci say \u00e0ndandoo. \u00c0ndal ak nit \u00f1i ni nga b\u00ebgge \u00f1u \u00e0nde ko ak yaw.<\/em><br \/>\n<strong>Na ngay s\u00e0mmoonteek \u00e0qi Y\u00e0lla &#8211; Boroom m\u00e0gg giy Boroom k\u00e0ttan gi &#8211; ci \u00f1oom ngir j\u00ebmmam ja moom Y\u00e0lla ni waxi woykat ba. Mu b\u00ebgg a wax rekk ne bokk na <\/strong>ci teggin yu rafet ngay sammoonte ci mbind\u00e9ef yi \u00e0qi Ki leen bind(t.s) ci di \u00e0ndeek \u00f1oom ni ko woykat bi waxe ca qasidaam ga yor bahru basiit:<br \/>\nYaw mbokk mi na ngay am y\u00ebrmande ci mbooleem mbind\u00e9ef yi, na nga leen di xoole b\u00ebtub \u00f1eewant ak y\u00ebrmande.<br \/>\nNa ngay weg mag di y\u00ebr\u00ebm gone, tey sammoontek \u00e0qi Aji-bind ji ci m\u00e9pp mbind\u00e9ef. Am na addiis bu naan : sama xeet wi de du da\u00f1 di nekk ciw yiiw li f\u00e9ek ku ndaw a ngi ciy weg mag, mag di ci y\u00ebr\u00ebm gone.<br \/>\nKon rikk na nga di roy ci gindig Imaam yi (y.y.g) kon de di nga gindiku.<br \/>\nBul di toogandook ku la mag ci lu dul lu manul a \u00f1\u00e0kk. Loola mooy lu mel ne ngay j\u00e0ng ci moom, walla nga d\u00ebkk ak moom,walla<br \/>\nnga bokk ak moom di lekk, bul toogandook moom cib lal it.<br \/>\nSaa su Y\u00e0lla defee nga toogandook moom, na nga ko def cig wegeel akug dal akug xeebu akug watandiku, te bul di tafu ci kawam, bul toog it ci kanamam.<br \/>\nYaw mbokk mi, rikk bu ko t\u00e0llal sab t\u00e0nk boo toogee ci moom, te deel damm sab gis w\u00eblif ko, maanaam bul ko di faral di xool<br \/>\nrekk.<br \/>\nDeel topp ndigali Boroom-mbind\u00e9ef yi, ndax kat nekk na ci addiis: waay de s\u00e0nkoo na ci bennub xool rekk. Ab woykat de waxoon na bu y\u00e0gg ne :<br \/>\nbooy def loo gis xool ko danga ci mas a am bis, kon bul di w\u00ebnd\u00e9el sab gis .<br \/>\nBoo jekkee na nga dalal say c\u00e9r, na ngay taqook ag noppi \u00e0nd ak d\u00ebddu ci lug d\u00ebddu war, kon de nga jari\u00f1u.<br \/>\nDeel mu\u00f1 ag \u03b7\u00e0\u00f1\u00f1 te bu ci toontu kenn, te mel ni na boroom nj\u00e0ngat la waxoon : wallaay damay romb waa ji mu may xas may jellale naan, kii de xam naa ne waxuma, ndax kat xasante ak weddeente bokk na\u00f1u ci jikko yi g\u00ebn a bon niki d\u00f3orante. Bariy ree daay ray ab xol, kon rikk n\u00e9ewalal ree yi, ndax nga g\u00ebr\u00ebmloo Boroom bi.<br \/>\nDefal sab toontu boo lottee muy \u201cnoppi\u201d, bari na wax joj toontu baa nga ca ag noppi.<br \/>\nBokk na ci hikma: Bu wax doon xaalis noppi di wurus, bu la nit r\u00e9eree, def la ag \u00f1\u00e0kke-teggin, j\u00e9llale ko, taqoo noppi&#8230;<br \/>\nNi ko woykat bi waxe: Amaa na ma romb ku soxat ki, ku yaradiku ki, mu may \u03b7\u00e0\u00f1\u00f1, bu ko defee ma fegu te naan kii daal waxut ak<br \/>\nman; \u03b7\u00e0\u00f1\u00f1ante ak weddeente bokk nanu ci jikko yi g\u00ebn a \u00f1aaw, yi g\u00ebn a bon, ree ju bari day ray ab xol&#8230;Na nga xam ne fuqale bokk na ci liy waral g\u00e0cce ak yeddeel K\u00e9pp ku aj yitteem ci lekk ak s\u00e9y na xam ne boole na l\u00e9pp luy toroxte. Lekk dee ci j\u00ebl lu lay d\u00ebg\u00ebral ba nga man a jaamu sa Boroom te yam ca. Deel wattandiku jamono ju nekk fuqale ndaxte mooy c\u00ebslaayu w\u00e9pp ay.<\/p>\n<p>Bokk na ciy teggin booy jug aajo rekk di la y\u00ebkkati, bokk na ci ag ndofe ngay ree te lu reeloo nekku fi, mbaa ngay dox ci lu dul aajo, mbaa ngay gestu te yittewoowoo ko, bokk na ci ay teggin ngay moytoo wu\u00f1\u00f1i say s\u00e9r, loolu de ci jikkoy k\u00e0ccoori Hassaan yi la, bul di fee\u00f1al lenn ci sa biir mbaa li nekk ci sa diggante jumux ba ci say w\u00f3om, loolu de ci r\u00e9er la ak \u00f1\u00e0kk kersa te <em>kersa mooy d\u00e0ttub diine tey laylaat gi mu tege, fu kersa \u00f1\u00e0kke diine jug fa.<\/em> Bokk na ci ay teggin ngay nuyyu k\u00e9pp koo dox ba \u00e0gg ci moom, te di ko fay bu la nuyyoo, te ngay saafoonteek moom tey d\u00ebg\u00ebral sab loxo ci loxoom boo koy nuyyu, te nga ba\u00f1 koo nj\u00ebkk a rocci sa loxo , f\u00ebkk loxo ci lu gaaw cib nuyyo de lu \u00f1u sib la.<\/p>\n<p>Bokk na ci ay teggin ngay def booy dugg ci n\u00e9egub j\u00e0mbur mbaa k\u00ebram ngay y\u00ebglu bu \u00f1u la nee j\u00e0llsil nga dugg, ndeem d\u00e9et nga<br \/>\nd\u00ebpp, rikk bul di s\u00e0nni sab gis ci k\u00ebr mbaa n\u00e9eg boo moomul ngir nga ba\u00f1 faa gis loo warul a gis. Boo b\u00ebggee kooy \u00e0ndandool<br \/>\nbu muy ku dese cim xel mbaa ku i\u00f1aan mbaa ku bariy xemmeemt\u00e9ef. Bu di toog ak ku dul ku lay dolli diine ak xel, kon de nga am<br \/>\nc\u00e0kkut\u00e9ef la. Ndax de xibaar na\u00f1u ne cam si de (waa ji) ma nga ca diiney xaritam ba, loolu ab adiis la bu \u00f1u tuxal. Waa ji de<br \/>\ndiine ji waayam yor rekk lay yor.<br \/>\n<!--nextpage--><br \/>\n<strong>Ku weg nit \u00f1i wegees ko, ku xeeb nit \u00f1i deesu ko weg, ka wax lii de wax na wax ju rafet: boo b\u00ebggee dund sa diine, mucc, sa w\u00ebrs\u00ebg l\u00ebw (bari), sab der \u00f1o\u03b7, boo b\u00ebggee loolu, sa l\u00e0mmi\u00f1 bu ci tudd mukk ayibi nit, ndax kat yaw it am nga ay ayib, nit \u00f1i ami l\u00e0mmi\u00f1. Bu Y\u00e0lla dogalee say g\u00ebt rot ci ayibi nit, nee leen, y\u00e9en g\u00ebt yi bu leen xool de, ndax nit \u00f1i \u00f1oom it am na\u00f1u ay g\u00ebt.<br \/>\n<\/strong><em><br \/>\nXamal ne wuute ab d\u00ebel (dige te defoo ko) ak fen bokk na\u00f1u ci g\u00e0kk-g\u00e0kki wax, dee leen teet (moytu).<br \/>\nNekk na ci adiisub kii nga xam ne maa ngi s\u00e0kku sellug ay julleeki s\u00eblmal yuy sottiku ci moom aki \u00f1o\u00f1am aki saabaam, yi diy<br \/>\nnd\u00ebg\u00ebrlaay. D\u00e9nk naa leen adiis ba: nekkal di kuy wax d\u00ebgg, teetal fen ngir nga kawe.<br \/>\nFonkal sa \u00f1aari waay-jur, te am y\u00ebrmaande ci \u00f1oom ak \u00f1eewant, te deel gaaw ci seeni ndigal aki mbir. Deel ba mbooleem li \u00f1u<br \/>\nla tere, boo ko dee def de, sag kawe dina yokku. K\u00e9pp ku la mag ci jege\u00f1aale yi na nga ko weg ak \u00f1u dul jege\u00f1aale yi, rikk na<br \/>\nnga nekk ak mbind\u00e9ef yi ci jikko yu rafet, kon de Aji-S\u00e0kke ji (Y\u00e0lla), dina la sopp. Na ngay rafetal jikko yi cig yaatu-yaatulu, ak a s\u00e0kkoo sopplu ci \u00f1oom (mbind\u00e9ef yi) kon de soppees na la. <\/em><\/p>\n<p>Na ngay nooyal i wax ci nit \u00f1\u00e9pp, loolu de ci jikkoy waay-\u00f1aw yi la bokk (\u00f1u yewwu \u00f1i). Xibaarees na j\u00eble ca boroom ng\u00ebn\u00e9el la (Yonnant bi (j.m)): genn-w\u00e0llu xel mooy sopp-sopplu ci nit \u00f1i (fexe ba nit \u00f1i sopp la).<br \/>\nBokk na ci texeeg nit ki, xolub boroomug njub ba\u00f1 koy ba\u00f1 ak a fo\u00f1.<br \/>\nDeel s\u00e0kku seenug \u00f1aan foo tollu, deel barkeelu it ci \u00f1oom, loolu de dina la yobbe ag kawe guy dolliku. M\u00e0ggal boroom xam-xam<br \/>\nbu j\u00ebfe (xam-xam ba) mooy m\u00e0ggal boroom aras (toogu ba)&#8230;<br \/>\nBoroomug yayoo bu s\u00e0kkoo ci yaw dara, defal ko ko. Bul nay mukk ci po\u00f1at mii (alali \u00e0ddina jii) ba loolu di waral sa g\u00e0cca ca<br \/>\nyalmal qiyaam bis p\u00e9nc. Boroomug nay ku sori Y\u00e0lla lay doon ak mbind\u00e9efam y\u00e9pp foo ko fekk. Boroomug nay dees koy wommat j\u00ebme sawara, soril ko \u00e0jjana safaan ba mooy aji tabe ja, ca lees wax, kon nekkal aji tabe ji, bul nekk mukk aji nay ji.<br \/>\n<em>Bul taamu mukk ab noflaay ak loxoy neen, ag yiw nekku ci de te kenn du jot &#8220;teddnga&#8221; ci lu dul ab coona niki lees ko waxe:<br \/>\nCig farlu lees di jote kawe ga, ku b\u00ebgg ag kawe fog guddi yi (fog \u00f1\u00e0kk a nelaw guddi).<\/em><strong><br \/>\nDa ngay s\u00e0kku ag &#8220;teddnga&#8221; ba noppi di nelaw guddi, na la w\u00f3or ne xemmemloo nga sa bakkan lu jomb (b\u00ebgg nga lu manul a nekk)<br \/>\nTeralal gan ya cig yaatal, dalal j\u00e0mm ak ganale ak mb\u00e9gteek jegeel. Rikk bu sa xol xat mukk ci gan, ndax moom balaa y\u00e0gg mu laxas dem&#8230; ku g\u00ebm Y\u00e0lla ak bis p\u00e9nc ba, nay teral ganam. Ab woykat it def aw woy ci galanu kaamil: gan gi teral ko, ab fanaanuwaayam yelleef la, rikk bul nekk r\u00ebbbum waay-w\u00e0cc yi, bul nekk \u03b7\u00e0\u00f1\u00f1 ak saagay gan yi. Na nga xam ne gan de f\u00e0wwu mu nettali \u00f1o\u00f1am fa mu fanaan, ak doonte laajeesu ko ko. Wolof nee na: gan dees na ko xa\u00f1 l\u00e9pp ba mu des nettali. Na nga ko gatandoo kanam gu nooy te yaa, waxees na ne moo g\u00ebn ganale, moom la woykat biy feddali&#8230; <\/strong><\/p>\n<p><strong>Bul b\u00e0yyi benn bis am nj\u00e0ng, te nga j\u00ebfe ko cig jaamu Y\u00e0lla Xam-xam day dundal xolub aji xamlu ji, day leeral xol tey dindi ngumba-gu xol. Xamal ne rawanteeg nit \u00f1i ci xam-xam lay nekk ak diine, na nga d\u00ebkke mu\u00f1. Ci \u00f1oom \u00f1aar it la ku g\u00ebn di g\u00ebne, du ci ag askanoo ci ku kawe. Ci w\u00e0llug askan, moo xam baay la mbaa nday, kon farlul ci \u00f1oom \u00f1aar \u00e0nd ceek i teggin.Booy s\u00e0kku xam-xam dimbandikool Y\u00e0lla te sellal ci xol bu dal.Te ngay d\u00ebkke j\u00e0ng nag, ak s\u00e0mmoonteek ndigal ak terey sunu boroom yi. N\u00e9ewal i nelaw, n\u00e9ewalug regg Saxal ci j\u00e0ng ak nafar li nga j\u00e0ng te ba\u00f1 koy d\u00ebddook a ginnaawal. Na ngay wuuteek bakan, ndaxte bakan li mu lay xiir du dara lu dul luy waral ag t\u00ebj.<\/strong><\/p>\n<p>Neewalal nelaw yi, t\u00e0ggool ak t\u00e0yyeel, n\u00e9ewalal noflay, g\u00e0ttalal m\u00e9bat. Xamal ne ku ba\u00f1 a j\u00e0ng cig ndawam, dina dajeek r\u00e9ccu. Ndaxte k\u00e9pp ku gaawantuwul j\u00ebm ca xam-xam ya (ku gaawantuwul j\u00e0ngi) te feex ngir \u00f1oom nj\u00ebkk yitte ya. Lu ci \u00ebpp du am la mu ca yittewoo, te du ca jot c\u00e0kkut\u00e9efam. Ndaxte taggees na nj\u00e0ngum gone ne mook bind ci doj a yam (bind ci simaa bu tooy, bu wowee du da\u00f1ati). \u00d1u niroole nag nj\u00e0ngum mag ak bind ci ndox, ni muy \u00f1\u00e0kke jeexiit &#8230;<\/p>\n<p>Ndam daal \u00f1o\u00f1 xam-xam la \u00f1eel, ndax \u00f1oo gindee \u00f1eel ki ko soxla. Darajay cam si (nit ki) mooy la mu man, am ci ag xere\u00f1, waay-reer yi (\u00f1i amul xam-xam), ay noon la\u00f1u \u00f1eel woroom xam-xam yi. Wutal xam-xam, kon de di nga ci dunde ba f\u00e0ww, ndax nit \u00f1i waay faatu la\u00f1u, te woroom xam-xam yi dunu faatu waay-dund la\u00f1u&#8230;<\/p>\n<p>Na nga xam ne xam-xam de lu jafe la, deesu ko ame ci lu dul t\u00ebyye sa bopp w\u00ebliif &#8220;d\u00e9gg naa ak waxees na&#8221;. Du la may xam-xam,<br \/>\nlennam mukk li, feek joxoo ko sa l\u00e9pp, kon farlu ci. Jox ko sa l\u00e9pp ci lu dul x\u00ebccoo, fogalal sag guddi (bul di nelaw guddi) te xiifal sa biir. Deel maral sa b\u00ebcc\u00ebg ci xam-xam, di ci sonal sa c\u00e9r y\u00e9pp \u00e0nd ceekug tegginu.<br \/>\nKu ko s\u00e0kkoowul noonu du ca am lu am njari\u00f1, noonu lees ko xibaare. Xibaarees na it ne moom de ab fo\u00f1aakon la (kuy daw di<br \/>\nsoree), ku dul cam su di ab mu\u00f1kat du ko am. Na ngay sax cig toroxlu cig toroxal sa bopp, ca jamonoy xamlu ja, kon de danga<br \/>\nam leerug xol. Ab xamlukat bu r\u00ebyee, du am nammeelam. Bayyil ag peexlu, bul di toog mukk cib lal ca jamonoy j\u00e0ng ja, ci lu dul aw tiis (\u00f1\u00e0kk pexe). Na ngay boole yitte ji j\u00e9pp ci li ngay s\u00e0kku, ci lu dul gestu j\u00ebm ci lu warul. Bul di d\u00e9glu nit \u00f1i mbaa x\u00ebccoo yi \u00f1u nekk. Bul di yeexe am nj\u00e0ng, mbaa nga naan di naa ko defi bu ma feexee, soo b\u00ebgee dab gaa \u00f1u baax \u00f1a.<br \/>\n\u00c0dduna de am na yitte yuy teree \u00e0gg ca njub ga, te du\u00f1u jeex. Dee de cig mbetteel lay \u00f1\u00ebwe, te bariwaa na fu mu b\u00f3ome boroomi<br \/>\nsoxla.<br \/>\nMu jubloo wax ne xam-xam de lu jafe la, deesu ko ame ci lu dul t\u00ebju w\u00eblif ag jaxasoo, xamal ne du la jox mukk lennam ndare da nga koo jox sa l\u00e9pp, ku ci xiifalul biiram, fog guddeem, mar b\u00ebc\u00ebgam, sonali c\u00e9ram, du ca am lu am njari\u00f1, ndax xam-xam ag leer la, ku dul aji-mu\u00f1 du ko am. Woykat ba nee: s\u00e0kkul te bul yoqat ci s\u00e0kku gi, g\u00e0kk-g\u00e0kkub aji-s\u00e0kku ji xam-xam mooy yoqat. Xanaa gisoo ne buum sax bu y\u00e0ggee jaar ci pindub teen, b\u00e0yyi fay jeexiital.<br \/>\nKuy j\u00e0ng f\u00e0wwu muy toroxlu ak a suufeel boppam buy xamlu, lu ko moy du ca am nammeelam. War nay b\u00e0yyi ag noos, bu muy toog<br \/>\ncib lal mukk ci waxtuw j\u00e0ng, ndare bu loolu da di lu manul a \u00f1\u00e0kk ba \u00e0gg ci lool, booleel sa yitte j\u00e9pp booy j\u00e0ng ca la ngay j\u00e0ng, bul di gestu leneen lu ko moy, bul di d\u00e9glu nit \u00f1i mbaa la \u00f1u nekk, mi ngi lay d\u00e9nk it nga ba\u00f1 di yeexe am nj\u00e0ng, naan da nga koy b\u00e0yyi ba f\u00e9ex ci yitte yi, ndax yittey \u00e0dduna du\u00f1u jeex mukk. Kenn faju fi aajoom, aajo it fajuwu fi ndare jeneen daa juddu. Yaw amaa na sax dee gi dikkal la, ba laa booba, ndax dee de mooy aji f\u00e0ddu (ku fi nekkul) ji g\u00ebn a jege, te buy \u00f1\u00ebw cig mbette lay doon. Ginnaaw bi mu wax ci nees di tegginoo ak Seexul Murabbii (S\u00ebri\u00f1 biy j\u00e0ngale) ak ki lay j\u00e0ngal ak sa mbokk d\u00ebgg ak sa \u00e0ndandoo d\u00ebgg, daal di ne: Fig wegeel man a yam mooy nga weg sa s\u00ebri\u00f1, def ko ab sang, may ko say xeewal, fajal ko ay aajoom, lii feek yaa ngi dund, ci di ko jox, di ko ligg\u00e9eyal li nga man.<br \/>\nBenn xool bob cofeel bu tukkee cib s\u00ebri\u00f1 j\u00ebm cib taalibeem mooy ng\u00ebn\u00e9el ya tey kawe ga. Na nga nekk fa s\u00ebri\u00f1 ba niki ab n\u00e9ew<br \/>\nbees t\u00ebral ci kanamu aji-sangam, kon de nga jari\u00f1u. Boo dee s\u00e0kku xam-xam it, na ngay s\u00e0kku ng\u00ebr\u00ebmul aji-j\u00e0ngale ji ngir j\u00ebmmi Y\u00e0lla. Na nga mel ca sab s\u00ebri\u00f1 nib jaam, loolu de dina tax nga jot darajay buur yi.<br \/>\nXamal ne njari\u00f1 deesu ko am ndare cig m\u00e0ggal ci li \u00f1u wax. Kem ni nga m\u00e0ggale sab s\u00ebri\u00f1 ngay ame li nga b\u00ebgg, ci ngay ame it<br \/>\nbarke. Ku g\u00ebr\u00ebmloowul ab s\u00ebri\u00f1am, du g\u00ebr\u00ebm ab ndongaam. Bariwaa na waa jees miin ci xam-xam te kenn jubluwu ko.<br \/>\nYal na nu Y\u00e0lla musal ak yeen ci xam-xam bu jari\u00f1ul ki ko xam&#8230;<br \/>\nBu la Y\u00e0lla tawf\u00e9exalee ba nga am s\u00ebri\u00f1ub d\u00ebgg bu raw ci lefum Haqiiqa. Rikk na nga jug ci s\u00e0kku ng\u00ebr\u00ebmam, xee\u00f1tu nammeelam,<br \/>\nte ba l\u00e9pp loo nekkoon bu nj\u00ebkk. Na nga mel fa moom ni n\u00e9ew fa ka koy sang, da koy w\u00eblbati fu nekk muy w\u00eblbatiku.<br \/>\nMbokk d\u00ebgg ak xarit bu w\u00e9r \u00f1oo g\u00ebn a n\u00e9ew luy n\u00e9ew. Mooy lu mel ne waxi ki wu\u00f1\u00f1i l\u00ebnd\u00ebm yi: sa xarit d\u00ebgg mooy ki \u00e0nd ak yaw. Mooy kiy lor boppam ngir jari\u00f1 la, mooy kok bu la jamono njattee mu sonnal boppam ngir siggil la, ma ne mooy ki lay n\u00ebbbal lu \u00f1aaw ngir y\u00ebkkati la.<\/p>\n<p>Tudd naa ciy teggin am mbooloo mom dina fajal ku ko taqoo mbooleem ay aajoom. Doy na s\u00ebkk ci ku ko settantal, aji saafara la ci ku ko j\u00ebfe. Dina tegtal boroomum xel, dina ko tegtal banqaasi bunt bii, bu ci royee \u00e0nd ceekug toroxlu. Ba mu far matal f\u00e0nni teggin yi te bokk na ci yooni tegginu yi: Di def li nga gis mu rafet tey ba li nga gis mu \u00f1aaw kenn ci \u00f1oom laajees na ko: ku la yar? maanaam koo roy ba mel nii nga mel? Mu ne damaa d\u00ebkke di xool r\u00e9erug kii nga xam ne ne r\u00e9eram gi leer na n\u00e0\u00f1\u00f1. Bu ko defee ma koy teet (moytu). Fii la toontu li yam.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Taaliif wii nag lu \u00f1u barkeel la ci nj\u00eblb\u00e9en gi ba ca dayo ba. Moom nag ki waxoon bayit wu nj\u00ebkk wi \u2013yal na\u00f1u ko dolli ag b\u00ebbb (x\u00e9ewal) \u2013 am na ba tay weneen bayit wu yor maanaa mii, mu ciy nos woy, maanaam waxi s\u00ebri\u00f1am ji, wax jooju mooy jii : nguurug neen&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wolof-online.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/988"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wolof-online.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wolof-online.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wolof-online.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wolof-online.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=988"}],"version-history":[{"count":24,"href":"https:\/\/www.wolof-online.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/988\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1768,"href":"https:\/\/www.wolof-online.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/988\/revisions\/1768"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wolof-online.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=988"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wolof-online.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=988"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wolof-online.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=988"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}