{"id":2036,"date":"2014-12-20T10:12:41","date_gmt":"2014-12-20T10:12:41","guid":{"rendered":"http:\/\/www.wolof-online.com\/?p=2036"},"modified":"2014-12-20T10:15:32","modified_gmt":"2014-12-20T10:15:32","slug":"mbindum-lakku-wolof","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.wolof-online.com\/?p=2036","title":{"rendered":"Mbindum  wolof"},"content":{"rendered":"<p>Mbind mi*<\/p>\n<p>1. J\u00e0ppal lii<\/p>\n<p>\u00e0 warul a w\u00e9et, f\u00e0ww mu am araf wu ko f\u00e9ete w\u00e0llu ndeyjoor te loolu m\u00ebnul a nekk lu dul baatoodi bu \u00f1u s\u00e9exal (t\u00e0kk), walla q nga xam ni jikkoy baatoodi bu \u00f1u s\u00e9exal la l\u00e0mboo (s\u00e0q), walla \u00f1aari baatoodi yu dend (\u00e0nd).<\/p>\n<p>2. Maaska yi<\/p>\n<p>Maaskay t\u00e9j \u00abaccent aigu\u00bbci e, ee, o ak oo rekk la m\u00ebn a tegu. Bu ko ci am ci baatal yooyu moo g\u00ebn a t\u00ebju bi ko amul : xel mu \u00f1aw \/x\u00e9l yu gaaw, genn garab\/ g\u00e9nn r\u00e9ew mi, door ligg\u00e9ey bi, \/ d\u00f3or ka\u00f1a gi.<br \/>\nMaaskay tijji \u00abaccent grave\u00bb ci a rekk la m\u00ebn a tegu, a bi ko am moo g\u00ebn a ubbeeku bi ko amul, mel ni diggante takk na jabar \/ matt maa ngiy t\u00e0kk, njaay mi dafa lamb \/ l\u00e0mb ja tas na, and wi fey na \/ \u00e0nd bi neex na.<\/p>\n<p>3. Seetlul bu baax baat yi nees leen war a binde :<\/p>\n<p>Ngeen, leen, seen, leen, -oon, woon, loolu, boobu&#8230;du\u00f1u am maaska, doontele sax dikke na\u00f1u leen niki lu t\u00ebju ; nanga xam ni loolu du jikko jamono la.<br \/>\nY\u00e9en dafa war a am maaska.<br \/>\nNj\u00e0mbaas yu mel ni : -adi, -al, -ale, -ali, -andi, -andoo, -ante, -anti, -antu, -arci, -ar\u00f1i, -at&#8230; foo leen fekk, nanga leen bind ak -a-, doontele, sax yenn saa yi, cig d\u00e9gg, \u00f1u teg mbubbum [\u00eb] ci seen kow ; amu\u00f1u seen taxawaayu bopp, sikkim la\u00f1u, geestoo leen y\u00f3bbaale, \u00f1oom la\u00f1uy fekk ci : xamadi, jubadi ; sagal nit, mu\u00f1al nit; fabal ndab li, d\u00ebppal ndab li ; tollale, m\u00e9ngale ; mottali, suqali; \u00e0ndandoo, turandoo; waxante, d\u00f3orante ; rogganti, jubbanti ; toggantu, liifantu; lemmarci, fottar\u00f1i, bittar\u00f1i ; tojat&#8230; Noonu nga war a j\u00ebfe ci mbindum -am, m\u00e0ndargay moomeel ; deel bind : teral na baayam, teral na j\u00ebkk\u00ebram. Mbindin woowu nag warul a soppi dara ci waxin wi yell.<\/p>\n<p>4. Teqaleyinu baat yi<\/p>\n<p>Am na ci t\u00e9ere bi \u00f1aari \u00e0lluwa yuy wone m\u00e0ndarga yiy \u00e0nd ak tur yi ak m\u00e0ndarga yiy \u00e0nd ak nj\u00ebfka yi (verbes). M\u00ebn na\u00f1oo dimbali way-j\u00ebfandikoo yi ci teqaleyinu baat yi. Nanga j\u00e0pp ni ay royukaay la\u00f1u, ndax ku gis nu bind ki, ka, kooku, soxlaatul nu wax ni bu ci nekk ci \u00f1oom dees koy teqale ak li mu dendal, kon way-j\u00ebfandikoo yi m\u00ebn na\u00f1oo j\u00eblil seen bopp : nit ki, nit ka, nit kooku..<br \/>\nNoonu la deme ci beneen x\u00ebt wi def nj\u00ebfka yeek seeni topp, ndax ku gis beyuma woon, war a j\u00ebli gisuma woon . X\u00e9y na sax dina am \u00f1u naan waaw, lu waral boole -oon, teqale woon, nu war a tontu foofu rekk ni l\u00e0mmi\u00f1 wee ko defal boppam, ndax diggante -oon ak ndeyu baat bi, amul lenn lees ci m\u00ebn a roof ; te loolu dalul woon, ndax am na lu m\u00ebn a jaar seen diggante, niki ci gisuma ko woon.. Waaye nag bu la baat yii di \u00f1\u00ebw nax, rawoon na, tawoon na, \u00f1\u00ebwoon na&#8230;. dees koy boole ndax mbirum \u2013oon la, moo fekksi raw, taw, \u00f1\u00ebw.<br \/>\nBa loolu w\u00e9yee, nu t\u00ebnk fii as l\u00ebf baat yees war a boole ak yees war a teqale.<\/p>\n<p>Booleel :<\/p>\n<p>&#8211; nj\u00e0mbaas yi nu lim l\u00e9egi ak yii di \u00f1\u00ebw dees leen di boole ak seen ndey : \u00f1aawt\u00e9ef, mb\u00e9gte, fajkat, julliji, kaaraange, defarlu, muslaay, w\u00e9rle, jooyloo, raxasle, g\u00ebstu, jullikaay, d\u00ebkkaale, j\u00ebflante\u2026 ;<br \/>\n&#8211; \u00f1aari m\u00e0ndargay yii di -u, ak -i , nga xam ni seen taxawaay moo di fas k\u00f3ll\u00ebre diggante \u00f1aari tur walla diggante seen ak aw tur, dees koy boole ak li jiitu : saamu k\u00e0nja, doomi r\u00e9ew mi, seeni mag, seenug k\u00ebr ;<br \/>\n&#8211; m\u00e0ndargam moomeel bii di -am, nga xam ni j\u00e9ll na aji-wax ji ak ki muy waxal f\u00e9etale k\u00e0ddu gi ci jaambur, dees koy boole ak li ko jiitu : nijaayam, j\u00ebkk\u00ebram ;<br \/>\n&#8211; leen : dees koy boole ak li ko jiitu ci santaane yi, ci tere yi ak ci g\u00e0ntal : waxleen ko ko, buleen ko ko wax, waxuleen ko ko.<\/p>\n<p>Teqaleel :<\/p>\n<p>&#8211; a dees koy teqale ci mbind mi, terewul nag ci wax ji mu m\u00ebn \u00e0nd ak li ko jiitu, dafa war a wax d\u00ebgg, war na leen a wax d\u00ebgg, muus a ngiy jooy ci n\u00e9eg bi, Umar a ubbi bunt bi., dafay woy ak a fecc.. Su fekkee ni nag baat bi ko jiitu arafu mujjantalam ab baatal la, dees ko cay taf : muus moomoo ngi ci biir (muus moomu + a), muus mee ubbi bunt bi (muus mi + a) ;<br \/>\n&#8211; ak dees koy teqale ak li ko w\u00ebr : ndey ak doom, dafa \u00e0nd ak metitu bopp. Waaye nag, su fekkee ni baat bi ko jiitu, arafu mujjantalam ab baatal la, \u00f1oom \u00f1aar da\u00f1uy \u00e0nd seey ba soppeeku, kenn dootu leen a m\u00ebn a s\u00e0kkal aw dig, bu boobaa nag, benn baat ngay bind, mel ni ci : mburook soow (mburu + ak).<br \/>\n&#8211; leen dees koy teqale su g\u00e9nnee ci anam yi nu j\u00ebkk a wax : waxuma leen ko, ma wax leen lu leen tiital.<br \/>\n&#8211; suma, sama, sa, sunu, su\u00f1u, seen, nga xam ni ay m\u00e0ndargay moomeel la\u00f1u, dees leen war a teqale.<\/p>\n<p>* Jukki bii Soxna Aram Faal a ko defar<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mbind mi* 1. J\u00e0ppal lii \u00e0 warul a w\u00e9et, f\u00e0ww mu am araf wu ko f\u00e9ete w\u00e0llu ndeyjoor te loolu m\u00ebnul a nekk lu dul baatoodi bu \u00f1u s\u00e9exal (t\u00e0kk), walla q nga xam ni jikkoy baatoodi bu \u00f1u s\u00e9exal la l\u00e0mboo (s\u00e0q), walla \u00f1aari baatoodi yu dend (\u00e0nd). 2. Maaska yi Maaskay t\u00e9j \u00abaccent&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.wolof-online.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2036"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.wolof-online.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.wolof-online.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.wolof-online.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.wolof-online.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2036"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/www.wolof-online.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2036\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2043,"href":"http:\/\/www.wolof-online.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2036\/revisions\/2043"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.wolof-online.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2036"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.wolof-online.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2036"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.wolof-online.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2036"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}